Hạ thức là trạng thái tâm thức được thức tỉnh theo cách tiêu cực. Khi đọa vào địa ngục, tâm thức được đánh thức theo kiểu này để có thể ý thức rõ ràng về cái tôi, về ảnh hưởng của các trạng thái tâm thức sai lầm, và về cách chúng ta đang gây ra đau khổ cho bản thân cũng như cho những người xung quanh. Hạ thức cũng liên quan đến trạng thái thức tỉnh của các con đường tâm linh tiêu cực, như ma thuật, chẳng hạn.
Trong bài giảng “Tiến hóa, thoái hóa, cách mạng tâm thức”, thầy Samael Aun Weor giải thích như sau:
Hiển nhiên việc diệt trừ cái tôi, đoạn diệt và làm tan rã cái tôi trong các cõi địa ngục chìm dưới lòng đất là tuyệt đối cần thiết để tiêu diệt tội ác trong mỗi chúng ta. Chỉ có qua cái chết của cái tôi thì Phật tính mới được giải phóng, để rồi được trỗi lên và xuất hiện trên bề mặt hành tinh, dưới ánh sáng mặt trời, và bắt đầu lại một quá trình tiến hóa mới theo hai quy luật mang tính máy móc đó của tự nhiên. [Quy luật tiến hóa và thoái hóa] Quá trình tiến lên trở lại luôn phải qua các trạng thái khoáng vật, thực vật và động vật, cho đến khi [Phật tính] lấy lại trạng thái hình người mà nó đã đánh mất lần trước.
Rõ ràng là khi tái nhập vào trạng thái này, chúng ta lại một lần nữa được 108 kiếp sống, tương ứng với 108 vòng mà người Ấn Độ giáo đi vòng quanh con bò cái thiêng, và nếu chúng ta không tận dụng 108 kiếp này đúng cách, chúng sẽ dẫn chúng ta theo con đường đi xuống, quay trở lại địa ngục Avernus.
Tâm thức trải qua cả quá trình tiến hóa lẫn thoái hoá. Hàng triệu loài hình-người đang có tâm thức bị ngủ say, nhưng khi họ bước vào vực thẳm sau khi đã qua 108 kiếp sống thì chắc chắn tâm thức của họ sẽ thức tỉnh trong tội ác và vì tội ác.
Điều quan trọng trong trường hợp này là tâm thức họ kiểu gì cũng phải thức tỉnh, ngay cả khi điều đó nhằm để biện minh cho lỗi lầm của họ trong cõi địa ngục. Người nào tin rằng họ sẽ được Kitô hóa theo thời gian và qua sự tiến hóa hay là sau khi có được đủ kinh nghiệm, thực tế là họ lầm. Những người nghĩ như vậy là họ đang trì hoãn việc sửa sai lầm từ thế kỷ này sang thế kỷ khác, từ kiếp sống này sang kiếp sống khác, và sự thật là cuối cùng họ sẽ rơi vào vực thẳm.
