Samael Aun Weor dùng từ “Dugpa”, mượn từ các tác phẩm của H. P. Blavatsky, để gọi một nhóm người luyện phép thuật đen ở Tây Tạng và Bhutan. Vậy những người này là ai? “Dugpa” rõ ràng là cách viết cũ của “Drukpa”. Nhưng khi dùng tên gọi ấy, Blavatsky muốn nói đến toàn bộ dòng Drukpa của phái Kagyu, chỉ một nhóm trong dòng này, hay một nhóm người hoàn toàn khác?
Theo Blavatsky, trước khi Lạt-ma Tsongkhapa tiến hành cải cách vào thế kỷ XIV, mọi tông phái Phật giáo Tây Tạng đều đã hoàn toàn suy đồi vì phép thuật đen. Từ phong trào cải cách do ngài khởi xướng, phái Gelukpa ra đời. Bà gọi các tu sĩ Gelukpa là “Mũ Vàng”, theo màu mũ họ đội khi hành lễ. Trong cách nhìn của bà, phái Gelukpa đã thanh lọc được Phật giáo Tây Tạng, còn những người “Dugpa”, tức “Mũ Đỏ”, không chịu cải cách nên càng lún sâu vào tà thuật, lối sống vô luân và rượu chè.
Trong bài viết này, chúng tôi tìm hiểu những gì Blavatsky đã viết để làm rõ vấn đề này.
Tất cả người Tây Tạng đều từng là Dugpa
Dugpas (tiếng Tây Tạng). Nghĩa đen là “Mũ Đỏ”, một tông phái ở Tây Tạng. Trước khi Tsong-ka-pa xuất hiện vào thế kỷ XIV, người Tây Tạng — với nền Phật giáo đã suy thoái và bị pha tạp nghiêm trọng bởi các giáo lý của tôn giáo Bhon cổ xưa — đều là Dugpa. Tuy nhiên, kể từ thế kỷ đó, sau khi những giới luật nghiêm ngặt được áp dụng đối với phái Gelukpa (Mũ Vàng), cùng với cuộc cải cách và thanh lọc Phật giáo (hay Lạt-ma giáo) nói chung, những người Dugpa càng buông mình vào tà thuật, sự vô luân và thói say sưa hơn bao giờ hết. Kể từ đó, từ Dugpa đã trở thành từ đồng nghĩa với “kẻ hành tà thuật”, “người tinh thông ma thuật đen” và mọi điều đê tiện.
H. P. Blavatsky, The Theosophical Glossary (Từ điển thuật ngữ Thông Thiên Học), mục “Dugpas”, tr. 105–106, xuất bản năm 1892, sau khi tác giả qua đời.
Dugpa là những người chống lại cuộc cải cách của Tsongkhapa
Những người “Dug-pa hay Mũ Đỏ” thuộc phái Nyang-na-pa cổ xưa, những người đã chống lại cuộc cải cách tôn giáo do Tsong-kha-pa khởi xướng vào khoảng cuối thế kỷ XIV và đầu thế kỷ XV.
H. P. Blavatsky, “Reincarnations in Tibet” (Những sự tái sinh ở Tây Tạng), The Theosophist, tháng 3 năm 1882.
“Nyang-na-pa” ở đây là phái Nyingma của Phật giáo Tây Tạng. Các lạt-ma Nyingma đúng là có đội mũ đỏ khi hành lễ, nhưng Nyingma là một tông phái riêng, khác với dòng Drukpa thuộc phái Kagyu. Blavatsky đã nhầm lẫn khi gộp hai bên làm một. Dù vậy, qua các đoạn trích trên, chúng tôi hiểu rằng bà dùng từ “Dugpa” để chỉ tất cả những người bên ngoài phái Geluk, bao gồm cả phái Nyingma.
Cách gọi chung nhiều tông phái là “Dugpa” đã xuất hiện trước đó trong lời dẫn nhập của Clements R. Markham cho cuốn Narratives of the Mission of George Bogle to Tibet, and of the Journey of Thomas Manning to Lhasa (Tường thuật về phái bộ của George Bogle đến Tây Tạng và chuyến hành trình của Thomas Manning đến Lhasa). Sách xuất bản năm 1876, trước các tác phẩm của Blavatsky được trích ở trên. Về cuộc cải cách của Tsongkhapa, Markham viết:
Ông cấm giới tăng lữ kết hôn, cấm thuật gọi hồn người chết, và đặt ra thông lệ tổ chức các cuộc hội nghị thường xuyên giữa các lạt-ma. Những cải cách của ông dẫn đến sự phân liệt trong giáo hội Tây Tạng. Tông phái cũ, vốn chống lại mọi thay đổi, vẫn giữ nguyên y phục của mình và được gọi là Shammar, hay Dukpa, và Mũ Đỏ. Tu viện chính của họ ở Sakia-jong, và họ vẫn giữ vị thế thống trị tại Nepal và Bhutan.
Clements R. Markham, Phần dẫn nhập, tr. xlvi.
Như vậy, cách dùng từ “Dugpa” này đã có từ trước Blavatsky. Markham cũng gộp nhiều tông phái riêng biệt thành một phái “Mũ Đỏ”, rồi nhầm lẫn cho rằng tất cả đều lấy Sakya làm trung tâm. Có thể Blavatsky đã tiếp thu cách gọi ấy từ ông.
Kết luận
Cho rằng mọi tông phái Phật giáo Tây Tạng ngoài Geluk đều suy đồi là một nhận định cực đoan của Blavatsky. Ngay cả Đức Đạt-lai Lạt-ma, vốn là một lạt-ma thuộc phái Geluk, cũng không tán thành quan điểm ấy. Ngài luôn nỗ lực khuyến khích các tông phái Phật giáo hợp tác và tôn trọng lẫn nhau.
Tuy vậy, có những điểm Blavatsky nói đúng:
- Thứ nhất, ở Tây Tạng có người luyện phép thuật đen. Đây là điều không có gì phải bàn cãi.
- Thứ hai, nhiều tài liệu đã ghi nhận tình trạng suy đồi đạo đức lan rộng trong cộng đồng Phật giáo Tây Tạng vào thế kỷ XIV, cũng như vai trò của Lạt-ma Tsongkhapa trong việc chấn chỉnh tình trạng ấy.
- Thứ ba, từ hai điểm trên, có thể suy ra một điều hiển nhiên: những nhà sư không muốn từ bỏ lối sống sai trái đã không chấp nhận các cải cách của Lạt-ma Tsongkhapa.
Tuy nhiên, lời khẳng định của Blavatsky rằng tất cả các tông phái không theo giáo lý của Lạt-ma Tsongkhapa đều luyện phép thuật đen thì không thể kiểm chứng. Chúng tôi không biết nhận định ấy đúng đến đâu.
Chúng tôi không biết cụ thể những tông phái nào ở Tây Tạng luyện phép thuật đen. Theo quan điểm Gnosis, điều cần xét là cách họ thực hành: nếu nam giới xuất tinh, hoặc người thực hành — dù là nam hay nữ — kích thích trung tâm tình dục đến mức các cơ quanh cơ quan sinh dục co thắt, thì đó là phép thuật tình dục đen. Những việc này có diễn ra trong tông phái Drukpa Kagyu hay không, chỉ người trong cuộc mới biết.