Tác giả: Samael Aun Weor, 
Tâm Lý Học Cho Sự Chuyển Hóa Triệt Để
Quan sát và tự quan sát là hai việc hoàn toàn khác nhau, dù cả hai đều đòi hỏi sự chú ý. Khi quan sát, sự chú ý được hướng ra bên ngoài, tới thế giới bên ngoài qua cửa sổ của các giác quan.
Còn khi tự quan sát bản thân, sự chú ý được hướng vào trong. Vì vậy, các giác quan bên ngoài không còn tác dụng; chỉ riêng điều này đã khiến việc quan sát các quá trình tâm lý bên trong trở nên khó khăn đối với người mới tập.
Trong thực tế, điểm khởi đầu của khoa học chính thống chính là đối tượng quan sát.1 Điểm khởi đầu của quá trình tu sửa bản thân chính là việc tự quan sát, là những đối tượng mà chúng ta có thể tự quan sát được.
Hiển nhiên, hai điểm khởi đầu nói trên đưa chúng ta theo hai hướng hoàn toàn khác nhau.
Một người có thể dành cả đời đắm chìm trong những giáo lý cứng nhắc của khoa học chính thống, quan sát các hiện tượng của thế giới bên ngoài như tế bào, nguyên tử, phân tử, mặt trời, trăng sao, sao chổi, nhưng vẫn không trải qua bất kỳ sự thay đổi triệt để nào trong chính bản thân mình.
Không ai có thể đạt được loại tri thức có khả năng thay đổi bản thân từ bên trong chỉ bằng cách quan sát thế giới bên ngoài.
Tri thức đích thực, loại tri thức có khả năng tạo ra sự thay đổi cơ bản bên trong chúng ta, có nền tảng là sự tự quan sát.
Học trò Gnosis cần phải cấp thiết hiểu về tầm quan trọng của việc quan sát bản thân. Họ phải biết cách quan sát bản thân và hiểu lý do tại sao phải làm như vậy.
Quan sát là phương tiện để thay đổi các điều kiện máy móc của thế giới bên ngoài. Tự quan sát nội tâm là phương tiện để thay đổi bản thân từ bên trong một cách sâu sắc.
Từ tất cả những điều trên, chúng tôi có thể và cần phải dứt khoát khẳng định một hệ quả tất yếu: có hai loại tri thức — tri thức bên ngoài và tri thức bên trong. Và trừ khi chúng ta có một trung tâm từ tính bên trong để phân biệt hai loại tri thức này, sự pha trộn giữa hai lĩnh vực hay hai hệ tư tưởng có thể khiến chúng ta nhầm lẫn.2
Các giáo lý giả huyền học cao siêu mang tính khoa học chính thống thực chất vẫn thuộc phạm vi của các đối tượng quan sát trong thế giới bên ngoài. Tuy nhiên, nhiều học trò tâm linh vẫn chấp nhận các giáo lý này như là tri thức từ thế giới bên trong.
Vậy nên, chúng ta đang đứng trước hai thế giới: thế giới bên ngoài và thế giới bên trong. Thế giới bên ngoài được nhận thức qua các giác quan bên ngoài; thế giới bên trong thì chỉ có thể nhận thức được thông qua giác quan của sự tự quan sát bên trong.
Các suy nghĩ, ý tưởng, cảm xúc, khao khát, hy vọng, thất vọng, v.v., tất cả đều nằm ở bên trong. Chúng vô hình trước các giác quan trần tục, thế nhưng đối với chúng ta, chúng còn chân thật hơn cả cái bàn, cái ghế trong phòng.
Rõ ràng, chúng ta dành nhiều thời gian sống trong thế giới bên trong hơn là thế giới bên ngoài—đây là điều không thể phủ nhận, không thể chối cãi được.
Trong thế giới bên trong—thế giới bí mật của chúng ta—ta yêu thương, khao khát, nghi ngờ, chúc phúc, nguyền rủa, mong muốn, đau khổ, tận hưởng, thất vọng, và được đền đáp.
Hiển nhiên, cả hai thế giới bên trong và bên ngoài đều có thể kiểm chứng được bằng thực nghiệm. Thế giới bên ngoài bao gồm những thứ có thể quan sát được, còn thế giới bên trong bao gồm những thứ mà ta có thể tự quan sát được trong chính mình, ở đây và ngay lúc này.
Người nào thực sự muốn biết về các “thế giới bên trong” của Trái Đất, của Hệ Mặt Trời hay của Thiên Hà mà mình đang sống, trước hết phải hiểu về thế giới bên trong của chính mình—cuộc sống nội tâm của riêng họ, hay còn gọi là “thế giới bên trong” của bản thân. “Con người, hãy biết chính mình, rồi ngươi sẽ biết vũ trụ và các thánh thần”.3
Càng tìm hiểu về “thế giới bên trong”—được gọi là “bản thân”, chúng ta càng nhận ra rằng mình đang đồng thời sống trong cả hai thế giới, hai thực tại, hai cõi giới: một bên ngoài và một bên trong.
Trong “thế giới bên ngoài”, ta cần học cách di chuyển để không ngã xuống vách núi, không bị lạc đường, biết cách chọn bạn và tránh xa những người hư hỏng, cũng như biết loại bỏ thực phẩm có hại. Tương tự như vậy, qua việc rèn luyện tâm lý, chúng ta tập đi trong “thế giới bên trong”, là nơi mà ta có thể khám phá được thông qua việc quan sát bản thân.
Trên thực tế, khả năng tự quan sát đã bị mai một trong xã hội loài người thoái hóa của thời đại u tối này.
Khi chúng ta kiên trì với việc quan sát bản thân, khả năng quan sát bên trong sẽ dần dần phát triển.
| ← Trước: Chương 19 – Người chủ gia đình tốt | Tiếp theo: Chương 21 – Quan sát bản thân |
- “Khoa học chính thống” chỉ những môn khoa học thường được các trường đại học công nhận và giảng dạy. Bên cạnh đó cũng có khoa học tâm linh, là loại khoa học khác. ↩︎
- “Trung tâm từ tính” (tiếng Anh: magnetic center) là một thuật ngữ do G. I. Gurdjieff đưa ra. Đây là một cấu trúc tâm linh mà chúng ta cần phát triển bên trong để giúp phân biệt đúng sai trong lĩnh vực tâm linh, cũng như để tìm ra một vị thầy thực sự có khả năng dẫn dắt trên con đường thức tỉnh. ↩︎
- “Con người, hãy biết chính mình, rồi ngươi sẽ biết vũ trụ và các thánh thần.” — Khắc trên đền thờ Apollo tại Delphi. ↩︎