Tác giả: Samael Aun Weor, 
Tâm Lý Học Cho Sự Chuyển Hóa Triệt Để
Quan sát tâm lý của chính mình là một phương tiện thiết thực để đạt được sự chuyển hóa triệt để.
Biết và quan sát là hai việc khác nhau. Nhiều người nhầm lẫn việc quan sát bản thân với việc biết mình đang làm gì. Một người biết rằng mình đang ngồi trên một chiếc ghế trong phòng chờ, nhưng điều này không có nghĩa là họ đang quan sát chiếc ghế đó.
Tại một thời điểm nhất định, chúng ta biết rằng mình đang ở trong trạng thái tiêu cực, có lẽ chúng ta gặp vấn đề gì đó hoặc lo lắng về việc nọ việc kia, hoặc bị rơi vào tình trạng bất an hoặc thiếu tự tin, v.v., nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta đang quan sát trạng thái đó.
Bạn có cảm thấy khó chịu với ai đó không? Bạn có không ưa ai đó không? Tại sao? Bạn nghĩ rằng mình đã biết rõ người đó rồi? Xin hãy quan sát đã! Biết hoàn toàn khác với quan sát; đừng nhầm lẫn.
Việc quan sát bản thân là hành động tích cực; đó là một phương tiện để thay đổi bản thân, trong khi việc biết thì không. “Biết” chỉ là trạng thái thụ động.
Rõ ràng, “biết” không phải là một hành động của ý thức. Ý thức, khi được hướng vào bên trong bản thân, về phía những gì đang xảy ra trong nội tâm ta, là một hành động tích cực và chủ động.
Khi ta có ác cảm với một người chỉ vì ghét họ, mà không có lý do cụ thể, ta sẽ nhận thấy rất nhiều ý nghĩ tích tụ trong tâm trí — như một đám giọng nói la hét, hỗn loạn bên trong ta. Tất cả những điều chúng nói, những cảm xúc khó chịu nảy sinh, đều để lại dư âm nặng nề trong tâm chúng ta.
Hiển nhiên, trong một trạng thái như vậy, chúng ta cũng nhận ra rằng trong thế giới nội tâm ta đang đối xử rất tệ với người mà mình có ác cảm.
Tuy nhiên, để thấy rõ tất cả những điều này, ta cần chủ động hướng sự chú ý vào bên trong, thay vì chú ý một cách thụ động.
Sự chú ý chủ động là hành động của người quan sát, còn suy nghĩ và cảm xúc là đối tượng quan sát.
Tất cả điều này cho thấy “biết” là một hành động hoàn toàn thụ động và máy móc, trái ngược rõ ràng với quan sát là một hành động chủ động.
Chúng tôi không có ý nói rằng việc quan sát bản thân một cách máy móc là không có, nhưng kiểu quan sát đó hoàn toàn không liên quan gì đến sự tự quan sát về mặt tâm lý mà chúng tôi đang đề cập đến.
Suy nghĩ và quan sát cũng rất khác nhau. Ai cũng có thể cho phép mình nghĩ về bản thân thế nào tùy thích, nhưng điều này không có nghĩa là họ đang thực sự quan sát bản thân.
Chúng ta cần nhìn thấy các cái tôi hoạt động thế nào để khám phá ra chúng trong tâm mình, để hiểu rằng trong mỗi cái tôi đó đều có một phần tâm thức của ta, và để hối tiếc vì đã tạo ra chúng, v.v.
Rồi chúng ta sẽ phải tự hỏi: “Cái tôi này đang làm gì vậy?” “Nó đang nói gì?” “Nó muốn gì?” “Tại sao nó lại hành hạ tôi bằng dục vọng và sự giận dữ của nó?”, v.v.
Chúng ta sẽ thấy trong chính mình toàn bộ chuỗi ý nghĩ, cảm xúc, ham muốn, dục vọng, những hài kịch và bi kịch riêng, lời dối trá tinh vi, cuộc nói chuyện nội tâm, những lời bào chữa, bệnh lý tâm thần, khoái cảm phòng the và cảnh dâm dục, v.v.
Đôi khi trong lúc chuẩn bị chìm vào giấc ngủ, vào đúng khoảnh khắc chuyển tiếp giữa thức và ngủ, chúng ta nghe thấy trong tâm trí mình nhiều giọng nói đang nói chuyện với nhau. Đó chính là các cái tôi, mà trong khoảnh khắc chuyển tiếp đó, chúng buộc phải cắt kết nối với các trung tâm của cơ thể vật lý để chìm vào thế giới phân tử, trong “không gian chiều thứ năm”.
| ← Trước: Chương 20 – Hai thế giới | Tiếp theo: Chương 22 – Lời nói huyên thuyên |