Tác giả: Samael Aun Weor, 
Tâm lý học cho sự chuyển hóa triệt để
Trong quá trình rèn luyện bản thân, chúng ta ngày càng nhận ra sự cần thiết phải triệt để loại bỏ khỏi nội tâm mọi thứ khiến ta trở nên đáng ghê tởm.
Những hoàn cảnh tồi tệ nhất, tình huống nghiêm trọng nhất, sự cố khó khăn nhất, lại chính là điều kiện tuyệt vời để khám phá nội tâm sâu sắc hơn.
Trong những thời khắc then chốt bất ngờ, những cái tôi bí mật nhất sẽ lộ diện—đúng vào lúc ta ít ngờ đến nhất. Nếu tỉnh giác, ta chắc chắn sẽ phát hiện ra chúng.
Những giai đoạn bình yên trong đời lại là thời điểm bất lợi nhất cho việc rèn luyện bản thân.
Trong những khoảnh khắc phức tạp của cuộc đời, ta thường dễ đồng nhất mình với các sự kiện và quên mất bản thân. Trong những hoàn cảnh đó, ta thường làm những việc ngu ngốc mà chẳng đi đến đâu cả. Vào những thời điểm đó, nếu tỉnh giác thay vì lơ đãng, ta sẽ kinh ngạc khi phát hiện ra những cái tôi mà trước đây chưa từng mảy may ngờ tới.
Giác quan tự quan sát nội tâm đã bị thui chột trong con người. Nhưng nếu nghiêm túc quan sát bản thân trong từng khoảnh khắc, giác quan ấy sẽ dần phát triển trở lại.
Khi được sử dụng liên tục, giác quan tự quan sát sẽ ngày càng phát triển. Nhờ đó, ta có khả năng nhận biết trực tiếp những cái tôi mà trước đây ta không có thông tin gì và thậm chí không hề biết đến.
Trước giác quan tự quan sát nội tâm, mỗi cái tôi trú ngụ bên trong đều mang một hình dạng nhất định, bí mật phản ánh khiếm khuyết mà nó đại diện. Diện mạo của mỗi cái tôi mang một hương vị tâm lý riêng, nhờ đó ta có thể trực giác nhận diện, nắm bắt và tóm gọn bản chất sâu xa khiếm khuyết của nó.
Ban đầu, học trò huyền học cảm nhận được sự cần thiết của việc rèn luyện bản thân, nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu.
Bằng cách tận dụng những khoảnh khắc then chốt, những tình huống khó chịu và thử thách cam go nhất, nếu tỉnh giác, ta sẽ phát hiện ra những khiếm khuyết nổi bật nhất—những cái tôi cần được làm tan rã ngay lập tức.
Đôi khi, ta có thể bắt đầu từ cơn giận, lòng tự ái hoặc những khoảnh khắc dục vọng bùng phát.
Nếu muốn thay đổi dứt khoát, ta cần lưu tâm đến từng trạng thái tâm lý trong đời sống hằng ngày.
Trước khi đi ngủ, ta nên nhìn lại các sự kiện trong ngày—những tình huống ngượng ngùng, tiếng cười dậy vang như sấm của Aristophanes và nụ cười tinh tế của Socrates.1
Có thể ta đã vô tình làm tổn thương ai đó bằng tiếng cười, có thể ta đã làm ai đó khó chịu bằng nụ cười hoặc một ánh nhìn khiếm nhã.
Trong huyền học thuần túy, mọi thứ đều tốt khi ở đúng chỗ, và trở nên xấu khi đặt sai vị trí.
Nước ở đúng nơi là tốt, nhưng nếu làm ngập nhà cửa thì rõ ràng là xấu bởi nó đang ở không đúng chỗ, nó sẽ gây hư hỏng và tổn hại.
Lửa ở đúng nơi trong bếp không những hữu dụng mà còn tốt đẹp, nhưng nếu không ở đúng chỗ mà lan ra phòng khách đốt cháy đồ đạc thì nó là xấu và có hại.
Bất kỳ đức tính nào, dù thánh thiện đến đâu, cũng chỉ tốt khi đặt đúng chỗ—nếu sai chỗ, nó có thể trở nên tai hại. Đức hạnh không đúng chỗ có thể làm hại người khác nên nhất thiết phải dùng nó ở đúng nơi phù hợp.
Bạn nghĩ gì về một linh mục thuyết giảng lời Chúa trong một nhà thổ? Bạn nghĩ gì về một người đàn ông điềm tĩnh, khoan dung, nhưng lại ban phước cho những kẻ đang cố hãm hiếp vợ và con gái mình? Bạn nghĩ gì về sự khoan dung vô lý này? Bạn nghĩ gì về lòng từ thiện của một người đàn ông, người không mang thức ăn về cho gia đình mà lại chia tiền cho những kẻ ăn xin trụy lạc? Bạn nghĩ gì về một người tốt bụng nhưng lại cho kẻ sát nhân mượn dao đúng lúc hắn cần giết người?
Độc giả thân mến, hãy nhớ rằng tội ác có thể ẩn mình trong những vần thơ đẹp đẽ. Trong kẻ ác có nhiều đức hạnh, và trong người đức hạnh cũng có nhiều điều ác.
Dù khó tin, nhưng tội ác cũng có thể ẩn trong khói hương của lời cầu nguyện.
Có tội ác khoác lên lớp áo của thánh nhân, phô trương đức hạnh, giả làm người tử đạo, thậm chí hành lễ trong những đền thờ thiêng liêng.
Khi giác quan tự quan sát nội tại phát triển thông qua việc rèn luyện thường xuyên, chúng ta có thể nhìn thấy tất cả các cái tôi đóng vai trò là nền tảng cơ bản cho tính khí cá nhân, cho dù tính khí đó là lạc quan hay nóng nảy, lãnh đạm hay bi quan.
Mặc dù các bạn có thể không tin, đằng sau tính khí của ta, ở tận cùng thâm tâm ta, ẩn nấp những khởi tâm hiểm ác và bỉ ổi nhất.
Khi giác quan tự quan sát nội tâm phát triển, ta có thể thấy rõ những khởi tâm hiểm ác đó, chứng kiến địa ngục quái ác đang giam hãm tâm thức chúng ta.
Nếu chưa diệt trừ những khởi tâm đen tối và những lầm lạc méo mó của bản thân, thì sâu thẳm bên trong, người đó sẽ vẫn là một thực thể méo mó, một thứ dị dạng và kinh tởm không nên tồn tại.
Điều đáng sợ nhất là kẻ kinh tởm lại không nhận ra sự kinh tởm của chính mình: nó tự cho mình tốt đẹp, đúng đắn, tốt bụng, đến mức phàn nàn rằng người khác không hiểu nó, than vãn vì không ai biết ơn nó, khóc lóc rằng thế gian nợ nó, rằng người ta lấy oán báo ân, v.v.
Giác quan tự quan sát nội tâm giúp ta trực tiếp chứng kiến quá trình phân rã của một cái tôi—một khiếm khuyết tâm lý mà ta đang bí mật chuyển hóa tại một thời điểm nhất định. Đôi khi, ta chỉ nhận ra điều này giữa những hoàn cảnh khó khăn nhất, vào lúc không ngờ tới.
Trong cuộc sống, bạn đã bao giờ tự hỏi điều gì khiến mình vui lòng hay khó chịu nhất chưa? Bạn đã bao giờ suy ngẫm về những động cơ ẩn giấu đằng sau hành động của mình chưa? Vì sao bạn muốn có nhà đẹp? Vì sao bạn muốn có xe ô tô đời mới nhất? Vì sao bạn luôn muốn mặc theo mốt mới nhất? Vì sao bạn lại có tham vọng trở thành người không tham lam? Điều gì từng khiến bạn cảm thấy bị xúc phạm nhất? Và điều gì vào ngày hôm qua khiến bạn cảm thấy được tâng bốc nhất? Vì sao có những lúc bạn cảm thấy mình vượt trội hơn người khác? Bạn đã bao giờ cảm thấy mình hơn người khác chưa? Vì sao bạn kiêu ngạo khi kể về những chiến thắng của mình? Vì sao bạn không thể giữ im lặng khi nghe chuyện ngồi lê đôi mách? Phải chăng bạn đã nhận ly rượu vì phép lịch sự? Bạn đã nhận lời hút thuốc kể cả khi không có thói xấu đó — lẽ nào do quan niệm về người có giáo dục hay về sự nam tính? Bạn có chắc rằng mình đã thành thật trong cuộc trò chuyện đó không? Và khi bạn biện hộ cho bản thân, khi bạn khoác lác, khi bạn kể về chiến thắng của mình, hay khi thuật lại tới lui về những lời trước đây bạn đã nói với người khác — bạn có hiểu rằng mình đang tự đắc không?
Không chỉ giúp bạn nhận ra cái tôi đang tan rã, giác quan tự quan sát nội tâm còn cho phép bạn thấy rõ kết quả cụ thể của quá trình tu tập.
Ban đầu, những khởi tâm đen tối, những méo mó tâm lý đặc trưng của bạn—còn xấu xí và quái dị hơn cả những con quái vật khủng khiếp nhất dưới đáy biển hay trong những khu rừng sâu thẳm nhất trên mặt đất. Khi việc rèn luyện bản thân có nhiều tiến triển, bạn sẽ có thể thực chứng thông qua giác quan tự quan sát nội tại rằng những thứ ghê tởm đó đang giảm dần, chúng ngày càng nhỏ đi.
Thật thú vị khi những bản tính thú tính đó càng nhỏ lại, càng ít đi, thì chúng càng trở nên đẹp đẽ hơn—từ từ hóa thành hình hài trẻ thơ rồi cuối cùng tan biến thành bụi vũ trụ. Khi đó, phần Phật tính bị giam giữ lâu nay được thả tự do, được giải phóng và thức tỉnh.
Chắc chắn rằng tâm trí không thể thay đổi bản chất của một khiếm khuyết tâm lý. Tâm trí có thể đặt tên, biện hộ, thậm chí chuyển hóa một khiếm khuyết từ cấp độ này sang cấp độ khác, nhưng bản thân tâm trí không có khả năng làm tan rã khiếm khuyết tâm lý đó.
Chúng ta rất cần một sức mạnh rực lửa, vượt xa tâm trí—một sức mạnh có thể tiêu hủy khiếm khuyết tâm lý thành bụi vũ trụ.
May mắn thay, chúng ta mang trong mình sức mạnh của rắn. Đó là ngọn lửa kỳ diệu mà các nhà luyện kim đan thời Trung cổ đặt cho cái tên bí ẩn là Stella Maris. Sức mạnh đó chính là Đức Mẹ Sao Biển, là Azoe trong khoa học Hermes, và là Tonantzin của nền văn minh Aztec. Sức mạnh đó sinh ra từ bản thể chúng ta—là Đức Chúa Mẹ nội tại—luôn được tượng trưng bởi con rắn thiêng trong các trường phái huyền học vĩ đại.
Sau khi đã quan sát và thấu hiểu sâu sắc một khuyết điểm tâm lý nào đó (một cái tôi nào đó), nếu chúng ta khẩn cầu Đức Mẹ Vũ trụ của riêng mình (vì mỗi người đều có một Đức Mẹ riêng), cầu xin Mẹ tiêu diệt, nghiền nát thành tro bụi vũ trụ khuyết điểm ấy, cái tôi ấy — vốn là lý do vì sao chúng ta phải rèn luyện tâm linh — thì hãy tin chắc rằng cái tôi đó sẽ dần dần nhỏ lại và từ từ bị tiêu diệt.
Dĩ nhiên, điều này có nghĩa rằng ta phải rèn luyện từng bước, càng ngày càng đi sâu, không ngừng nghỉ, vì không có cái tôi nào tan rã ngay lập tức. Với giác quan tự quan sát nội tại chúng ta có thể nhìn thấy sự tiến triển của công việc đó, công việc liên quan đến thứ ghê tởm mà chúng ta thực sự muốn làm tan rã.
Nghe có vẻ khó tin, nhưng Stella Maris chính là biểu hiện của sức mạnh tính dục của con người trong cõi cảm xúc.
Hiển nhiên, Stella Maris có đủ sức mạnh để làm tan rã những thứ dị dạng mà chúng ta mang theo trong tâm lý.
Câu chuyện Giăng Báp-tít bị chặt đầu khiến ta phải suy ngẫm: không thể có sự thay đổi triệt để nếu ta chưa từng bị “chặt đầu”.
Bản thể thứ sinh của ta—Mẹ Tonantzin hay Stella Maris—là một sức mạnh điện tính tiềm ẩn trong sâu thẳm nội tâm, mà nhân loại vẫn chưa biết đến. Hiển nhiên, Người có đủ sức mạnh để chặt đầu bất kỳ cái tôi nào, chuẩn bị cho quá trình tan rã hoàn toàn.
Stella Maris là ngọn lửa triết học tiềm tàng trong mọi vật chất hữu cơ và vô cơ.2
Những xung lực tâm lý có thể kích thích ngọn lửa đó hoạt động mạnh mẽ, giúp chặt đầu cái tôi.
Một số cái tôi bị chặt đầu ở giai đoạn đầu của việc rèn luyện tâm lý, số khác ở giữa, và phần còn lại ở giai đoạn cuối. Stella Maris, nguồn năng lượng tính dục rực lửa, biết chính xác công việc phải làm và chặt đầu cái tôi vào thời điểm thích hợp.
Chừng nào ta chưa làm tan rã tất cả những khiếm khuyết tâm lý kinh tởm—sự phóng đãng, tội ác đáng nguyền rủa như trộm cắp, ghen tị, ngoại tình (dù bí mật hay công khai), tham tiền, tham phép thần thông, v.v.—dù ta tự tin mình là người đáng kính, luôn giữ lời hứa, thành thật, lịch sự, nhân từ và tốt đẹp ở bên trong, thì chừng đó ta vẫn chỉ là “mồ mả tô trắng”: bên ngoài đẹp nhưng bên trong đầy sự thối rữa.3
Sự uyên bác sách vở, trí tuệ ngụy tạo, kiến thức về mọi kinh sách thiêng liêng từ Đông sang Tây, từ Nam đến Bắc—giả huyền học, giả tâm linh học, niềm tin rằng mình đã nghiên cứu đủ, sự cố chấp vào chủ nghĩa bè phái—tất cả đều vô nghĩa, vì trong sâu thẳm vẫn còn nhiều điều ta chưa biết: các khởi tâm đen tối, tội ác ghê tởm, con quái vật ẩn sau khuôn mặt xinh đẹp, sau bề ngoài khả kính, dưới chiếc áo choàng thánh thiện của một chức sắc thiêng liêng.
Chúng ta cần thành thật với chính mình: Chúng ta thực sự muốn gì? Chúng ta tìm đến giáo lý Gnosis chỉ vì tò mò chăng? Nếu không thực sự muốn chịu chặt đầu, ta chỉ đang tự lừa dối chính mình, bảo vệ sự thối rữa của mình và hành động như kẻ đạo đức giả.
Trong những trường phái khả kính nhất của huyền học và trí tuệ bí truyền có những người nhầm lẫn một cách thật thà: họ rất muốn được khai ngộ nhưng không chuyên tâm vào việc làm tan rã những thứ ghê tởm bên trong mình.
Nhiều người cho rằng con người có thể trở thành một vị thánh chỉ bằng thiện ý. Thế nhưng rõ ràng, nếu chúng ta không rèn luyện cật lực để chống lại các cái tôi bên trong, thì chúng sẽ tiếp tục tồn tại sâu bên dưới vẻ bề ngoài đạo đức và lối hành xử tốt đẹp.
Đã đến lúc phải nhận ra: ta là kẻ xấu khoác áo thánh nhân, là sói đội lốt cừu, là kẻ man rợ khoác áo hiệp sĩ, là tên đao phủ trốn sau dấu thánh giá.
Dù chúng ta trông rất oai nghiêm trong đền thờ hay trong những sảnh đường ngập tràn ánh sáng và hòa âm, dù người xung quanh thấy chúng ta bình thản và dịu dàng, dù bề ngoài chúng ta có vẻ cung kính và khiêm nhường, thì trong sâu thẳm nội tâm, những quái vật kinh tởm của địa ngục cùng mọi sự tàn ác của chiến tranh vẫn tiếp tục tồn tại.
Trong Tâm lý học cho sự thay đổi triệt để, ta thấy rõ rằng mình phải thay đổi triệt để. Việc này chỉ xảy ra khi ta tuyên chiến với chính mình đến cùng—một cuộc chiến không khoan nhượng và thảm khốc.
Sự thật là không ai trong chúng ta có giá trị; mỗi người chỉ là một thứ đáng ghê tởm, một nỗi ô nhục của Trái Đất.
May mắn thay, Giăng Báp-tít đã chỉ ra con đường bí ẩn: Chết bên trong thông qua việc “chặt đầu” tâm lý.
| ← Trước: Chương 28 – Ý Chí | Tiếp theo: Chương 30 – Trọng Tâm Cố Định |
- “tiếng cười ồn ào như sấm rền của Aristophanes và nụ cười tinh tế của Socrates” – Dịch giả không biết ý nghĩa chính xác của câu này.
Aristophanes (sinh 446 – mất 386 TCN), là một nhà soạn hài kịch của Hy Lạp cổ đại. Ông nổi tiếng vì các tác phẩm mang tính châm biếm, đả kích chính trị, phê bình văn học. Năm 423 TCN Aristophanes viết hài kịch “Đám Mây”, châm biếm Socrates. Đọc thêm về Aristophanes.
Bài viết “Apology” của Platon đề cập đến kịch “Đám Mây” như một trong những nguyên nhân dẫn đến cái chết của Socrates. Đọc thêm về Apology (tiếng Anh).
Theo kịch “Socrates” của Voltaire, cũng như trong “Apology” của Xenophon, Socrates mỉm cười khi chết.
– Đọc kịch “Socrates” của Voltaire, bản dịch tiếng Anh.
– Đọc “Apology” của Xenophon. ↩︎ - Ngày xưa, từ “triết học” (tiếng Anh: Philosophy) chỉ một con đường tu tập huyền bí, bao gồm thực hành thiền và khí công. ↩︎
- Mồ mả tô trắng: “Khốn cho các ngươi, thầy dạy giáo luật và người Pha-ri-si, kẻ đạo đức giả! Vì các ngươi giống như mồ mả tô trắng; bên ngoài trông đẹp đẽ nhưng bên trong chứa đầy xương người và mọi thứ nhớp nhúa.” (Ma-thi-ơ 23:27 – Kinh Thánh) ↩︎