✏ Tác giả: Leigh Brasington, 📖 Chánh định
Như tôi đã đề cập ở phần mở đầu, jhāna không thực sự phù hợp với kiểu “học qua sách vở”. Bất kỳ mô tả nào về jhāna đều là mô tả chung, và hướng dẫn cũng thường dựa trên những phương pháp có hiệu quả với phần lớn mọi người trong việc đưa họ vào các trạng thái jhāna và luân chuyển qua các tầng khác nhau. Tuy nhiên trải nghiệm của mỗi người là độc nhất, mỗi người đến với thực hành thiền đều có những thói quen tinh thần, tài năng, và hiểu biết riêng của mình. Vì vậy, bất kì hướng dẫn ban đầu nào cũng thường phải điều chỉnh cho phù hợp với hoàn cảnh và khả năng của mỗi người.
Cách tốt nhất để học Jhāna là qua một khóa thiền dài ít nhất mười ngày, trong đó thiền sư sẽ mô tả các trạng thái [jhāna] một cách tổng quát và mô tả các hướng dẫn, cũng theo cách tổng quát. Sau đó thiền sinh có thời gian để tự mình làm thử theo hướng dẫn đó. Sau khi thiền sinh thử nghiệm với các hướng dẫn trong nhiều thời thiền, mỗi người nên trình pháp nhiều lần với thiền sư để tinh chỉnh cả hiểu biết lẫn việc áp dụng hướng dẫn của mình, việc này rất có ích cho họ. Một thiền sư dạy jhāna giỏi có thể điều chỉnh những hướng dẫn khi họ bắt đầu hiểu được ở một mức độ nào đó tâm trí thiền sinh hoạt động như thế nào. Với một số thiền sinh, lời chỉ dẫn có thể là ngồi lâu hơn; với những người khác, thư giãn hơn; và với những người khác nữa, không được cẩu thả.
Nhưng nếu một thiền sư quay lại gặp cả nhóm và trình bày lại tất cả những lời khuyên mà họ đã đưa ra trong các buổi trình pháp, các thiền sinh rất có thể sẽ cảm thấy bối rối và mơ hồ. Lời khuyên dành cho một người có thể hoàn toàn đối lập với những gì một người khác cần, và tổng thể tất cả những lời khuyên đó hẳn sẽ là một mớ hỗn độn đầy mâu thuẫn. Đây là lý do tại sao tôi nói rằng jhāna không thể được học qua sách vở.
Nhưng giờ đây khi đang cầm trên tay một quyển sách về jhāna, có lẽ bạn đang mong muốn học được điều gì đó mới mẻ. Khi đọc quyển sách này, bạn chắc chắn sẽ có cơ hội tìm hiểu về thiền jhāna và đọc những hướng dẫn tổng quát để tiến nhập các trạng thái này. Có thể bạn sẽ thử áp dụng theo các hướng dẫn này trong thời thiền hàng ngày của mình hoặc trong một khóa thiền nội trú dài ngày.
Nếu thực hành theo những hướng dẫn này, hãy làm mà đừng kỳ vọng! Kỳ vọng là điều tồi tệ nhất trong bất kỳ khóa thiền nào, và chúng đặc biệt cản trở khi bạn đang cố gắng học thiền jhāna. Hơn nữa, nếu chỉ học từ sách này, bạn sẽ không nhận được phản hồi trực tiếp từ một thiền sư dạy jhāna. Việc học thiền jhāna theo cách này không phải là không thể, nhưng chắc chắn nó sẽ khó khăn hơn.
Với những lưu ý này, giờ đây chúng ta hãy cùng tìm hiểu về jhāna theo như mô tả trong kinh, cùng lời hướng dẫn để tiến nhập jhāna. Hãy nhớ rằng những gì được trình bày trong các đoạn tiếp theo là diễn giải, quan điểm, và kinh nghiệm của một người; có rất nhiều cách khác nhau để hiểu và trải nghiệm về jhāna. Những gì tôi chia sẻ ở đây là hiểu biết từ trải nghiệm của bản thân đi kèm với việc nghiên cứu kinh sách.