Tác giả: Samael Aun Weor, 
Tâm Lý Học Cho Sự Chuyển Hóa Triệt Để
Đã đến lúc ta phải suy ngẫm rất nghiêm túc về cái được gọi là “lo nghĩ hướng nội”. Khía cạnh tai hại của việc “lo nghĩ về bản thân” này là rõ ràng: ngoài việc thôi miên tâm thức, nó còn khiến chúng ta mất rất nhiều năng lượng.1
Nếu chúng ta không phạm sai lầm là đồng nhất với cái tôi, thì sẽ không có chuyện “lo nghĩ về bản thân”.
Khi một người đồng nhất mình với cái tôi, người đó sẽ yêu bản thân mình quá mức, họ thương hại chính mình, họ thông cảm với bản thân, họ nghĩ rằng mình luôn cư xử rất tốt với người nọ người kia, với vợ con, v.v., thế mà không ai biết ơn họ. Tóm lại, họ tự xem mình là một vị thánh, còn tất cả mọi người khác đều là kẻ xấu xa, vô lại.
Một trong những dạng “lo nghĩ về bản thân” phổ biến nhất là bận tâm về những gì người khác có thể nghĩ về mình: liệu họ có cho rằng mình không thật thà, không chân thành, thiếu trung thực, hay thiếu can đảm, v.v.
Điều lạ lùng và đáng tiếc hơn cả là chúng ta không nhận ra rằng những mối bận tâm này làm tiêu hao năng lượng nghiêm trọng.
Nhiều khi ta có thái độ thù địch với những người chưa từng làm hại mình, và điều này chính xác là xuất phát từ những mối bận tâm do việc “lo nghĩ về bản thân” gây ra.
Trong những trường hợp này, khi chúng ta yêu bản thân mình quá mức, khi chúng ta “lo nghĩ về bản thân” như vậy, rõ ràng là cái tôi, hay chính xác hơn là các cái tôi, thay vì bị tiêu trừ thì lại được củng cố một cách đáng sợ.
Khi đồng nhất với cái tôi, con người thường thương hại cho tình cảnh của chính mình, thậm chí còn bắt đầu ghi nợ.2
Họ tin rằng người này hoặc người kia—bạn trai, bạn gái, hàng xóm, sếp hay bạn bè của họ—đã không đáp lại lòng tốt của mình, dù ai cũng thấy rằng họ đã đối xử tử tế với những người này. Thế rồi họ bị mắc kẹt trong tư tưởng này và trở nên quá đáng và chán ngấy trong mắt tất cả mọi người.
Thực sự là người như vậy rất khó nói chuyện vì bất kỳ cuộc đối thoại nào cũng sẽ xoay quanh cuốn sổ công nợ và việc khoe khoang về những nỗi đau khổ của họ.
Có lời chép rằng, trên con đường tu tập Gnosis, sự phát triển tâm linh chỉ có thể đạt được thông qua việc tha thứ cho người khác.
Nếu một người lúc nào cũng khổ sở vì những gì người khác còn nợ mình, vì những gì người khác đã làm với mình, vì những cảm xúc cay đắng mà người khác đã gây ra cho mình, và lúc nào cũng ca một bài đó, thì sẽ không có thứ gì có thể phát triển bên trong họ.
Kinh Lạy Cha nói rằng: “Xin tha tội lỗi chúng con, cũng như chúng con tha thứ cho người có lỗi với chúng con.”
Cảm giác người khác còn mang nợ mình, nỗi đau do những sai trái của người khác gây ra, sẽ cản trở mọi sự tiến bộ nội tại của linh hồn.
Kabir Giêsu vĩ đại nói rằng: “Nếu bị ai kiện, hãy nhanh chóng dàn xếp vấn đề với người đó khi trên đường đến tòa, để anh em không bị người đó giao cho quan tòa xét xử rồi bị quan tòa sai cảnh vệ giam vào tù. Tôi nói thật với anh em, chắc chắn anh em sẽ không ra khỏi đó cho đến khi trả hết đồng xu cuối cùng.” (Ma-thi-ơ 5:25-26, Kinh Thánh)
Có người nợ chúng ta, nhưng chúng ta cũng mắc nợ người khác. Nếu ta muốn đòi đến đồng xu cuối cùng, thì trước tiên ta phải trả hết phần nợ của mình.
Đây là Luật Talion: “Mắt đền mắt, răng đền răng.” Một vòng luẩn quẩn, vô lý.3
Chúng ta đòi hỏi lời xin lỗi, sự đền bù thoả đáng, thậm chí muốn thấy người khác phải chịu nhục nhã vì những tổn thương họ đã gây ra. Giống như vậy, người khác cũng đòi hỏi chúng ta, dù ta có tự cho mình là những con chiên ngoan đạo.
Thật vô ích khi áp đặt những luật lệ vô nghĩa lên bản thân; tốt hơn hết là nên sống theo những nguyên tắc mới.
Luật nhân từ thì luôn có sức ảnh hưởng lớn hơn luật “Mắt đền mắt, răng đền răng” của kẻ hung bạo.
Hãy khôn khéo đặt mình dưới những tác động diệu kỳ của con đường tu luyện Gnosis, quên đi những món nợ và loại bỏ khỏi tâm những “lo nghĩ về bản thân”. Đây là điều vô cùng cấp bách, cần thiết và không thể trì hoãn.
Đừng bao giờ dung dưỡng trong mình những cảm xúc tiêu cực, thù hằn, oán giận, bạo lực, ghen tị, v.v.. Hãy bỏ thói so đo ghi sổ, ngừng lo lắng về điều sai trái mà người khác đã gây ra.
Gnosis là dành cho những học trò chân thành thực sự muốn tu tập và thay đổi.
Nếu quan sát mọi người, ta sẽ thấy rõ rằng ai cũng có bài ca riêng của mình.
Mỗi người đều hát bài ca tâm lý của riêng mình. Tôi muốn nhấn mạnh đến việc ghi sổ tâm lý, cảm giác rằng người khác mắc nợ chúng ta, thói ca thán và “lo nghĩ về bản thân”, v.v.
Đôi khi mọi người ca bài ca của mình chỉ vì thích, không cần ai lên dây cót hay khuyến khích, đôi khi họ “mở đài” sau một vài ly rượu vang.
Chúng ta cần từ bỏ bài ca nhàm chán này. Nó khiến ta tê liệt từ bên trong và lấy cắp vô vàn năng lượng của chúng ta.
Trong lĩnh vực chuyển hóa tâm lý, người nào “hát” quá hay – chúng tôi không nói đến chất giọng hay tiếng hát bên ngoài – thì chắc chắn sẽ không thể vượt qua bản thân mình, mà sẽ mãi bị mắc kẹt trong quá khứ.
Một người bị ngăn trở bởi những bài hát u sầu thì không thể thay đổi “cấp độ tâm linh” của mình; họ không thể vượt lên cấp độ hiện tại của mình.
Để lên tới một cấp độ tâm linh cao hơn, chúng ta cần phải chấm dứt lối sống như hiện tại, cần phải từ bỏ cấp độ hiện tại của mình.
Nếu tiếp tục sống như hiện tại, chúng ta sẽ không thể tiến lên một cấp bậc tâm linh cao hơn.
Trên đời này có nhiều chuyện rất lạ. Nhiều người thường kết bạn chỉ để có thể dễ dàng ca bài ca của mình cho người khác.
Thật không may, mối quan hệ như vậy kết thúc ngay khi ca sĩ bị yêu cầu phải im lặng, phải đổi bài, hay phải nói về chủ đề khác, v.v.
Thế là người ca sĩ liền oán giận và đi tìm một người bạn mới, một người sẵn sàng lắng nghe anh ta vô thời hạn.
Người ca sĩ ấy đòi hỏi được thấu hiểu, mong muốn ai đó thực sự hiểu mình, như thể việc này là điều dễ dàng.
Muốn hiểu người khác, trước tiên ta phải hiểu chính mình. Nhưng thật không may, một ca sĩ giỏi lại luôn tin rằng mình đã hiểu rõ bản thân.
Có rất nhiều ca sĩ bị thất vọng, họ ca bài “không ai hiểu tôi” và mơ tưởng về một thế giới kỳ diệu nơi họ được đóng vai nhân vật chính.
Tuy nhiên, không phải ca sĩ nào cũng hát ở chốn công cộng; cũng có những người kín đáo, họ không trực tiếp hát bài ca của mình mà hát một cách bí mật.
Đó là những người đã làm việc rất nhiều, đã chịu đựng quá nhiều, họ cảm thấy thất vọng, nghĩ rằng cuộc sống nợ họ tất cả những gì mà họ không có đủ khả năng đạt được.
Thường thì họ sẽ cảm thấy buồn rầu ở bên trong, một cảm giác vô cùng chán chường và đơn điệu, một sự mệt mỏi và thất vọng, và các suy nghĩ dần dần tích tụ quanh đó.
Không còn nghi ngờ gì nữa, những bài ca thầm kín này sẽ khép lại cánh cửa dẫn đến con đường khai ngộ nội tâm của bản thể.
Thật không may, chúng ta sẽ không nhận ra những bài ca thầm kín bên trong nếu không chủ tâm quan sát.
Hiển nhiên, việc tự quan sát cho phép ánh sáng soi chiếu vào trong chúng ta, vào sâu trong tâm.
Không một sự thay đổi nội tại nào có thể xảy ra trong tâm nếu thiếu sự dẫn đường của ánh sáng tự quan sát.
Chúng ta cần phải quan sát bản thân khi ở một mình, cũng như khi chúng ta đang giao lưu với mọi người.
Khi ở một mình, những cái tôi rất khác biệt, những suy nghĩ khác biệt, những cảm xúc tiêu cực, v.v., sẽ hiện ra.
Đôi khi các cái tôi đối xử không tốt với chúng ta. Chúng ta thường hay bị các cái tôi làm phiền khi ở một mình. Đó là chuyện bình thường. Những cái tôi tiêu cực và nguy hiểm nhất thường xuất hiện khi chúng ta ở một mình.
Nếu muốn thay đổi triệt để thì chúng ta cần phải hy sinh các nỗi đau khổ của chính mình.4
Chúng ta nhiều lần bộc lộ nỗi đau khổ của mình qua những bài ca lưu loát hoặc vụng về.
| ← Trước: Chương 23 – Thế giới của các mối quan hệ | Tiếp theo: Chương 25 – Luật quay trở lại và tái diễn |
- Trong sách Gnosis, cụm từ “lo nghĩ” là bản dịch của từ “считаться” trong tiếng Nga. Từ này xuất phát từ giáo lý của thầy G. I. Gurdjieff. Trong đó, có hai loại “lo nghĩ”: “lo nghĩ hướng nội” và “lo nghĩ hướng ngoại”. “Lo nghĩ hướng nội” thường được coi là tiêu cực, ích kỷ, còn “lo nghĩ hướng ngoại” được coi là tích cực, hào phóng. Đọc thêm. ↩︎
- Ghi nợ: nghĩa là họ ghi nhớ mỗi lần bị người khác đối xử tệ với ý định sau này sẽ “đòi nợ”. ↩︎
- “Anh em từng nghe lời truyền dạy rằng: ‘Mắt đền mắt, răng đền răng’. Nhưng tôi nói với anh em: Đừng chống cự người ác, nếu bị ai tát má bên phải thì hãy đưa luôn má bên trái cho họ.” (Ma-thi-ơ 5:38-39, Kinh Thánh) ↩︎
- “Ta cần phải hiểu rằng mọi người sẵn sàng từ bỏ rượu chè, rạp chiếu phim, thuốc lá, tiệc tùng, v.v., nhưng lại không sẵn sàng từ bỏ nỗi khổ của chính họ. Người ta yêu thương nỗi đau, nỗi khổ của chính mình. Họ sẽ dễ dàng từ bỏ một khoảnh khắc hạnh phúc hơn là từ bỏ những đau khổ của mình.”
(Samael Aun Weor – Cảm xúc sai lầm của cái tôi) ↩︎